آنچه در این مقاله می خوانید:
📝 شرایط مطالبه اجرتالمثل ایام تصرف
🔹 مفهوم اجرتالمثل ایام تصرف
اجرتالمثل ایام تصرف یعنی مطالبه وجهی که مالک یک مال (اعم از ملک، زمین، آپارتمان و …) در قبال مدتی که شخص دیگری بدون مجوز قانونی یا قراردادی آن مال را در اختیار داشته و از منافعش استفاده کرده است، میتواند از متصرف بخواهد.
🔹 مبنای قانونی
مطابق ماده ۳۲۰ قانون مدنی و همچنین رویه قضایی:
هرکس مال غیر را بدون مجوز قانونی یا قراردادی در اختیار گیرد و از منافع آن بهرهمند شود، مکلف به پرداخت اجرتالمثل است.
همچنین ماده ۳۳۷ قانون مدنی به بحث اجاره و بهرهبرداری بدون اذن مالک اشاره دارد که در این حالت اجرتالمثل قابل مطالبه است.
🔹 شرایط مطالبه اجرتالمثل ایام تصرف
برای اینکه مالک بتواند اجرتالمثل ایام تصرف را مطالبه کند، وجود شرایط زیر ضروری است:
مالکیت یا ذیحق بودن خواهان
خواهان باید مالک رسمی مال یا دارای حق انتفاع/حق استفاده قانونی باشد.
اثبات مالکیت معمولاً با سند رسمی یا رأی دادگاه انجام میشود.
تصرف غیرمجاز خوانده
متصرف باید بدون اجازه مالک (قرارداد اجاره، اذن یا قرارداد دیگر) در ملک تصرف کرده باشد.
اگر قراردادی وجود داشته ولی مدت آن منقضی شده و متصرف همچنان در ملک باقی مانده است، از آن تاریخ اجرتالمثل قابل مطالبه است.
انتفاع یا امکان انتفاع از مال
لازم نیست خوانده حتماً منفعت مادی برده باشد؛ صرف امکان انتفاع نیز کافی است.
اثبات مدت تصرف
مالک باید مدت زمانی که ملک در تصرف خوانده بوده را مشخص کند.
تعیین میزان اجرتالمثل توسط کارشناس رسمی دادگستری
دادگاه معمولاً برای تعیین میزان اجرتالمثل، موضوع را به کارشناس رسمی دادگستری ارجاع میدهد.
🔹 مرجع صالح برای مطالبه اجرتالمثل
در صورتی که مال غیرمنقول (مانند زمین یا آپارتمان) باشد → دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک صالح است.
در خصوص اموال منقول → دادگاه محل اقامت خوانده صالح خواهد بود.
🔹 جمعبندی
شرایط اصلی برای مطالبه اجرتالمثل ایام تصرف عبارتند از:
اثبات مالکیت یا ذیحق بودن خواهان.
تصرف بدون مجوز قانونی یا قراردادی توسط خوانده.
مشخص بودن مدت تصرف.
ارجاع به کارشناس جهت تعیین میزان اجرتالمثل.
📑 نمونه دادخواست مطالبه اجرتالمثل ایام تصرف
مشخصات خواهان:
نام و نام خانوادگی: ……………..
نام پدر: ……………..
شماره ملی: ……………..
نشانی: ……………..
مشخصات خوانده:
نام و نام خانوادگی/شخص حقوقی: ……………..
نام پدر: ……………..
شماره ملی/شناسه ملی: ……………..
نشانی: ……………..
خواسته و بهای آن:
مطالبه اجرتالمثل ایام تصرف خوانده در ملک موصوف از تاریخ …………….. لغایت …………….. به میزان ارزیابی کارشناس رسمی دادگستری + خسارات دادرسی
دلایل و منضمات:
تصویر مصدق سند مالکیت
استعلام ثبتی (در صورت نیاز)
نظریه کارشناسی (در صورت وجود)
گواهی یا شهادت شهود (در صورت لزوم)
سایر ادله و مستندات
شرح دادخواست
ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی شهرستان ……………..
اینجانب خواهان پرونده، مالک رسمی پلاک ثبتی شماره …………….. واقع در …………….. میباشم. خوانده محترم بدون اذن و مجوز قانونی از تاریخ …………….. لغایت …………….. ملک موصوف را در تصرف داشته و از منافع آن بهرهمند گردیده است.
نظر به اینکه مطابق ماده ۳۲۰ قانون مدنی، متصرف غیرمأذون ضامن اجرتالمثل منافع مال مورد تصرف میباشد و با عنایت به مقررات قانون آیین دادرسی مدنی، صدور حکم بر محکومیت خوانده به پرداخت اجرتالمثل ایام تصرف با جلب نظر کارشناس رسمی دادگستری و نیز کلیه خسارات دادرسی مورد استدعاست.
با احترام
امضاء – تاریخ
