واخواست سند تجاری چیست؟

واخواست سند تجاری

واخواست (Protest) یک اعتراض رسمی و قانونی است که دارنده‌ی سند تجاری (مثل چک، سفته یا برات) نسبت به عدم پرداخت یا عدم قبول وجه سند از سوی متعهد، تنظیم می‌کند.
در واقع، واخواست یعنی ثبت رسمی این‌که بدهکار وجه سند را در موعد مقرر پرداخت نکرده است.

به بیان ساده‌تر:

واخواست یعنی «اعتراض کتبی و رسمی دارنده سند تجاری نسبت به عدم پرداخت وجه آن در تاریخ سررسید».

🧾 اسناد تجاری که واخواست برایشان مطرح می‌شود

واخواست در سه نوع سند تجاری کاربرد دارد:

1. برات

2. سفته (فته‌طلب)

3. چک (در موارد خاص)

📜 مبنای قانونی واخواست

مبنای قانونی واخواست در مواد ۲۸۶ تا ۲۹۹ قانون تجارت ایران آمده است.
طبق این مواد:

• دارنده سند تجاری باید در مهلت مقرر (معمولاً ظرف ۱۰ روز از سررسید) نسبت به واخواست اقدام کند؛

• در غیر این صورت، حق رجوع به ظهرنویسان (ضامنان یا انتقال‌دهندگان) را از دست می‌دهد.

⚙️ مراحل واخواست سند تجاری

1. مراجعه دارنده سند به دادگستری محل پرداخت سند

2. تکمیل فرم چاپی واخواست‌نامه (فرم رسمی دادگستری)

3. پرداخت هزینه واخواست (تمبر دادگستری)

4. ارسال واخواست‌نامه توسط دادگاه برای صادرکننده و ظهرنویسان

5. ثبت و بایگانی نسخه رسمی در دفتر دادگستری

📅 مهلت انجام واخواست

• برای برات و سفته: ظرف ۱۰ روز از تاریخ سررسید

• برای چک: در قانون به جای واخواست، گواهی عدم پرداخت از بانک گرفته می‌شود که اثر مشابه دارد

اگر دارنده در مهلت قانونی اقدام نکند، دیگر نمی‌تواند از ظهرنویسان و ضامنان وجه را مطالبه کند، اما همچنان حق مراجعه به صادرکننده اصلی را دارد.

💡 تفاوت واخواست با گواهی عدم پرداخت چک

🧠 نکته مهم:

واخواست فقط اعتراض رسمی به عدم پرداخت است و به‌تنهایی موجب وصول وجه نمی‌شود؛
بلکه مقدمه‌ای برای طرح دعوای مطالبه وجه سند تجاری در دادگاه است.

📌 نتیجه‌گیری

واخواست سند تجاری یک اقدام قانونی و ضروری است برای حفظ حقوق دارنده سند در برابر ظهرنویسان و ضامنان.
با تنظیم صحیح و به‌موقع آن، دارنده می‌تواند وجه سند را از تمام مسئولان سند (نه فقط صادرکننده) مطالبه کند.