آنچه در این مقاله می خوانید:
مطالبه اجرت المثل بعد از فوت شوهر
⚖️ مفهوم اجرتالمثل ایام زوجیت
اجرتالمثل ایام زوجیت، به زبان ساده یعنی:
مبلغی که زن بهخاطر کارهایی که در منزل شوهر انجام داده (مثل خانهداری، آشپزی، نگهداری فرزند و…) بدون قصد تبرع (رایگان انجام دادن)، مستحق دریافت آن است.
مبنای قانونی این حق، ماده ۳۳۶ قانون مدنی و تبصره ماده ۳ قانون اصلاح مقررات طلاق مصوب ۱۳۷۱ است.
📜 مبنای قانونی مطالبه اجرتالمثل بعد از فوت شوهر
بر اساس رأی وحدت رویه شماره ۷۷۷ هیأت عمومی دیوان عالی کشور (۱۳۹۸)،
زن میتواند بعد از فوت شوهر نیز اجرتالمثل ایام زوجیت را از ترکهی متوفی مطالبه کند.
یعنی اگر شوهر قبل از پرداخت اجرتالمثل فوت کرده باشد، زن میتواند از اموال باقیماندهی او، سهم خود را بهعنوان طلب دریافت کند.
✅ شرایط لازم برای مطالبه اجرتالمثل پس از فوت شوهر
برای اینکه زن بتواند این حق را مطالبه کند، وجود شرایط زیر ضروری است:
کارهایی که زن انجام داده، شرعاً بر عهدهی او نبوده
مثل: شستوشوی لباس، نظافت منزل، پختوپز، نگهداری کودک و…زن آن کارها را با دستور شوهر یا برای رضایت او انجام داده باشد.
زن قصد تبرع (رایگان انجام دادن) نداشته باشد.
یعنی هدفش کمک بدون مزد نبوده است.شوهر فوت کرده باشد و اموالی از او باقی مانده باشد (ترکه).
اجرتالمثل از محل همان ترکه پرداخت میشود قبل از تقسیم ارث.
💰 نحوهی مطالبه اجرتالمثل بعد از فوت شوهر
زن (یا وکیل او) باید دادخواستی تحت عنوان
“مطالبه اجرتالمثل ایام زوجیت از ترکهی متوفی”
به دادگاه خانواده محل سکونت متوفی ارائه دهد.مدارک مورد نیاز:
سند ازدواج
گواهی فوت شوهر
گواهی انحصار وراثت
فهرست اموال و ترکه متوفی
مدارک یا شهادت شهود برای اثبات انجام کارها بدون قصد تبرع
دادگاه پس از بررسی و ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری،
میزان اجرتالمثل را برآورد میکند (با توجه به مدت زندگی مشترک و نوع خدمات).مبلغ تعیینشده از اموال متوفی کسر میشود، سپس باقیمانده بین وراث تقسیم میگردد.
⚠️ نکات مهم
اگر زن در زمان حیات شوهر، مهریه خود را بخشیده باشد، این موضوع مانع اجرتالمثل نیست مگر اینکه صریحاً اجرتالمثل را نیز اسقاط کرده باشد.
اگر زن در زمان طلاق یا قبل از فوت شوهر، اجرتالمثل را دریافت کرده باشد، دیگر نمیتواند مجدداً مطالبه کند.
اجرتالمثل، طلب ممتاز محسوب میشود و پیش از تقسیم ارث باید پرداخت شود.
📘 نمونه رأی دادگاه (خلاصهشده)
«با توجه به شهادت شهود، زوجه در طول زندگی مشترک بدون قصد تبرع به امور منزل اشتغال داشته است. لذا به استناد ماده ۳۳۶ قانون مدنی و رأی وحدت رویه ۷۷۷، دادگاه حکم به پرداخت اجرتالمثل ایام زوجیت از محل ترکهی مرحوم صادر مینماید.»
🧩 جمعبندی
| موضوع | پاسخ |
|---|---|
| امکان مطالبه اجرتالمثل بعد از فوت شوهر | ✅ بله، ممکن است |
| مرجع رسیدگی | دادگاه خانواده محل اقامت متوفی |
| پرداخت از چه منبعی؟ | از محل ترکه قبل از تقسیم بین وراث |
| نیاز به اثبات قصد عدم تبرع | بله، توسط شهود یا قرائن |
| مبنای قانونی | ماده ۳۳۶ قانون مدنی + رأی وحدت رویه ۷۷۷ |
