سهم الارث طبقه دوم وراث به چه میزان است؟

⚖️ 🔹 تعریف طبقه دوم وراث

مطابق ماده ۸۶۳ قانون مدنی، اگر از طبقه اول (پدر، مادر، فرزند، نوه) هیچ‌کس در قید حیات نباشد، نوبت به طبقه دوم می‌رسد.

طبقه دوم وراث شامل:

1. اجداد (پدرِ پدر، مادرِ پدر، پدرِ مادر، مادرِ مادر)

2. برادران و خواهران متوفی و فرزندان آنان (یعنی برادرزاده و خواهرزاده)

📌 نکته: تا وقتی حتی یک نفر از طبقه اول زنده است، هیچ‌یک از افراد طبقه دوم ارث نمی‌برند.

🧮 🔹 حالت‌های مختلف و میزان سهم‌الارث در طبقه دوم

✅ حالت اول: وجود اجداد (پدر یا مادرِ پدر و مادرِ مادر)

اگر متوفی پدر و مادر ندارد ولی اجدادش (پدربزرگ یا مادربزرگ) زنده‌اند:

الف) اگر فقط یک جد یا جده زنده باشد:

🔸 همان یک نفر کل ترکه را به ارث می‌برد.

ب) اگر چند نفر از اجداد زنده باشند:

🔸 تقسیم ارث بین آن‌ها به صورت زیر است:

✅ حالت دوم: وجود خواهر و برادر (در نبود اجداد و طبقه اول)

اگر متوفی پدر و مادر و فرزند ندارد، ولی خواهر و برادر دارد، آنان وارث هستند.

الف) اگر فقط یک خواهر باشد:

🔸 نصف (½) ترکه را می‌برد.

ب) اگر چند خواهر باشند (بدون برادر):

🔸 مجموعاً دو‌سوم (⅔) ترکه را بین خود تقسیم می‌کنند.

ج) اگر هم خواهر و هم برادر باشند:

🔸 ارث میان آن‌ها به نسبت دو برابر سهم پسر به دختر تقسیم می‌شود.
یعنی:
هر برادر = ۲ سهم،
هر خواهر = ۱ سهم.

د) اگر هیچ خواهر و برادری زنده نباشند اما فرزندان آن‌ها (خواهرزاده و برادرزاده) زنده باشند:

🔸 آنان به‌جای والد درگذشته‌ی خود جانشین می‌شوند و ارث می‌برند (قاعده‌ی «جانشینی در طبقه دوم»).

💍 🔹 سهم همسر در کنار وراث طبقه دوم

همانند طبقه اول، زوج یا زوجه در همه طبقات ارث می‌برد، ولی میزان آن متفاوت است:

پس اگر متوفی در طبقه دوم وراث قرار دارد (یعنی فرزندی ندارد)، همسر سهم بیشتری می‌برد.

📘 🔹 مثال‌های کاربردی

مثال ۱:

متوفی دارای دو برادر و یک خواهر است، پدر و مادر و فرزندی ندارد.

ترکه = 5 سهم (۲ + ۲ + ۱)
🔹 هر برادر = ۲ سهم
🔹 خواهر = ۱ سهم

مثال ۲:

متوفی پدر و مادر و خواهر و برادر ندارد، ولی یک پدربزرگ پدری و یک مادربزرگ مادری دارد.
🔹 نصف ترکه به اجداد پدری (پدربزرگ پدری)
🔹 نصف ترکه به اجداد مادری (مادربزرگ مادری)

مثال ۳:

متوفی یک همسر و دو خواهر دارد، فرزندی ندارد.
🔹 زوجه = ¼ ترکه
🔹 دو خواهر = ⅔ از باقیمانده (یعنی ½ ترکه)
🔹 باقیمانده ممکن است طبق قواعد عَول (تعدیل سهم‌ها) تقسیم شود.

💡 نکات تکمیلی

• در طبقه دوم، خویشاوندان نزدیک‌تر مقدم هستند.
  مثلاً اگر برادر زنده باشد، برادرزاده ارث نمی‌برد.

• اجداد پدری مقدم بر اجداد مادری نیستند؛ هر کدام در سمت خود ارث می‌برند.

• در صورت نبود هیچ وارثی در طبقات سه‌گانه، ارث به دولت می‌رسد.