آنچه در این مقاله می خوانید:
⚖️ طبقه اول وراث چه کسانی هستند؟
طبق ماده ۸۶۲ قانون مدنی، وراث در سه طبقه تقسیم میشوند و تا زمانی که حتی یک نفر از طبقه اول زنده باشد، نوبت به طبقه دوم و سوم نمیرسد.
طبقه اول وراث شامل:
پدر
مادر
فرزندان (پسر و دختر)
و در صورت فوت فرزند، نوهها بهجای فرزند متوفی ارث میبرند (قاعدهی «جانشینی»).
🧮 سهمالارث هر یک از وراث در طبقه اول
۱. در صورت وجود فرزند
اگر فقط یک دختر باشد → نصف ترکه را میبرد.
اگر دو یا چند دختر باشند → دوسوم (⅔) ترکه را بهطور مساوی بین خود تقسیم میکنند.
اگر پسر و دختر با هم باشند → ترکه بین آنها به نسبت دو برابر سهم پسر به دختر تقسیم میشود.
یعنی:هر پسر = ۲ سهم
هر دختر = ۱ سهم
✅ مثال: مردی فوت کرده و از او ۲ پسر و ۱ دختر باقی مانده → ترکه به ۵ سهم تقسیم میشود (۲+۲+۱). هر پسر دو سهم و دختر یک سهم میبرد.
۲. سهم پدر و مادر در حالتهای مختلف
الف) متوفی فرزند دارد:
پدر: یکششم (⅙) ترکه
مادر: یکششم (⅙) ترکه
(باقی مانده بین فرزندان تقسیم میشود)
ب) متوفی فرزند ندارد ولی همسر دارد:
پدر و مادر: هر کدام یکسوم (⅓) از باقیماندهی ترکه پس از سهم همسر میبرند.
(اگر همسر نداشته باشد، مادر یکسوم و پدر دوسوم میبرد.)
ج) متوفی فرزند ندارد و فقط یکی از والدین زنده است:
همان یک والد تمام ترکه را میبرد (در نبود سایر وارثان).
💍 سهمالارث همسر در کنار وراث طبقه اول
اگر همسر (زن یا شوهر) وجود داشته باشد، سهم او جدا از طبقهبندی ارث است:
زوج (شوهر) در صورت وجود فرزند، ¼ (یکچهارم) میبرد.
در صورت نبود فرزند، ½ (نصف) میبرد.زوجه (زن) در صورت وجود فرزند، ⅛ (یکهشتم) میبرد.
در صورت نبود فرزند، ¼ (یکچهارم) میبرد.
📚 مثال ترکیبی
فردی فوت کرده است و از او همسر، پدر، مادر و دو فرزند (پسر و دختر) باقی مانده:
زوجه → ⅛ (یکهشتم) ترکه
پدر → ⅙ (یکششم) ترکه
مادر → ⅙ (یکششم) ترکه
باقیمانده (بعد از کسر سهم سه نفر بالا) → بین پسر و دختر به نسبت ۲ به ۱ تقسیم میشود.
💡 نکات تکمیلی
اگر پدر و مادر متوفی هر دو در قید حیات باشند، هیچکدام از نوهها ارث نمیبرند.
اگر یکی از فرزندان فوت کرده باشد، نوهی همان فرزند در جای او ارث میبرد.
در صورت وجود وصیتنامه، فقط تا یکسوم (⅓) ترکه طبق وصیت عمل میشود.
