آنچه در این مقاله می خوانید:
⚖ نحوه درخواست تحریر ترکه
پس از فوت شخص، ممکن است بین وراث دربارهی داراییها، بدهیها و اسناد متوفی اختلاف پیش بیاید. برای جلوگیری از تضییع حقوق وارثان یا از بین رفتن اموال، قانون نهادی را با عنوان تحریر ترکه پیشبینی کرده است.
در این مقاله توضیح میدهیم تحریر ترکه چیست، در چه مواردی لازم است، چه کسی میتواند آن را درخواست کند و مراحل انجام آن چگونه است.
🧩 تحریر ترکه چیست؟
بر اساس ماده ۲۰۶ قانون امور حسبی:
تحریر ترکه عبارت است از تعیین مقدار دارایی و بدهیهای متوفی.
به زبان ساده، تحریر ترکه یعنی صورتبرداری رسمی از اموال، مطالبات، بدهیها و داراییهای متوفی برای جلوگیری از حیفومیل، پنهانکاری یا فروش غیرقانونی اموال پیش از تقسیم ارث.
⚖ هدف از تحریر ترکه
اهداف اصلی تحریر ترکه عبارتاند از:
حفظ و نگهداری داراییهای متوفی تا زمان تقسیم ترکه
جلوگیری از تصرف غیرمجاز یکی از وراث
مشخص شدن بدهیها، طلبها و اموال منقول و غیرمنقول
شفاف شدن وضعیت مالی متوفی برای پرداخت دیون و تقسیم ارث
به این ترتیب، تحریر ترکه نوعی اقدام حفاظتی و مقدماتی برای تقسیم ارث است.
🧾 اشخاصی که میتوانند درخواست تحریر ترکه دهند
طبق ماده ۲۰۷ قانون امور حسبی، اشخاص زیر میتوانند درخواست تحریر ترکه کنند:
هر یک از وراث متوفی
وصی (در صورت تعیین از سوی متوفی)
موصیله (در صورتی که وصیتنامهای وجود داشته باشد)
طلبکاران متوفی در صورت بیم از حیفومیل اموال
🧭 مراحل درخواست تحریر ترکه
1. تقدیم درخواست به مرجع صالح
درخواست تحریر ترکه باید به شورای حل اختلاف آخرین اقامتگاه متوفی یا در صورت وجود اختلاف پیچیده، به دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت متوفی ارائه شود.
متقاضی باید در فرم مخصوص، اطلاعات متوفی، تاریخ فوت، فهرست اموال شناختهشده و مشخصات سایر وراث را درج کند.
2. ارائه مدارک لازم
مدارک مورد نیاز عبارتاند از:
گواهی فوت متوفی
شناسنامه و کارت ملی وراث
مدارک هویتی متقاضی
گواهی انحصار وراثت (در صورت صدور)
اسناد املاک، حسابهای بانکی یا خودروهای متعلق به متوفی (در صورت وجود)
3. ابلاغ به سایر وراث
دادگاه یا شورا نسخهای از درخواست را به سایر وراث ابلاغ میکند تا اگر اعتراضی دارند، در مهلت مقرر اعلام نمایند.
4. تشکیل جلسه و تحریر اموال
در حضور وراث یا نمایندگان آنان، مقام قضایی با همکاری کارشناس یا نماینده دادگستری، از اموال متوفی صورتبرداری میکند.
تمام اموال منقول، غیرمنقول، حسابها، بدهیها و مطالبات در صورتجلسه تحریر ترکه قید میشود.
5. نگهداری یا مهر و موم اموال (در صورت لزوم)
در صورت احتمال حیفومیل یا اختلاف شدید بین وراث، ممکن است اموال متوفی مهر و موم یا در محل امن نگهداری شود تا زمان تصمیم نهایی درباره تقسیم ترکه.
⚠ نکات مهم در تحریر ترکه
درخواست تحریر ترکه باید پیش از تقسیم ترکه ارائه شود.
اگر متوفی بدهکار باشد، تحریر ترکه برای تعیین اولویت پرداخت بدهیها ضروری است.
صورتجلسه تحریر ترکه سند رسمی محسوب میشود و در دعاوی بعدی (مانند تقسیم ارث یا مطالبه دیون) اعتبار دارد.
تحریر ترکه به معنای تقسیم ترکه نیست؛ بلکه فقط تعیین موجودی اموال و بدهیهاست.
🏛 مرجع صالح برای تحریر ترکه
مطابق ماده ۲۰۸ قانون امور حسبی، صلاحیت رسیدگی با دادگاه یا شورای حل اختلاف محل اقامت متوفی در زمان فوت است.
اگر اقامتگاه معلوم نباشد، محل وقوع بخش عمده اموال ملاک عمل خواهد بود.
⏱ مدت زمان انجام تحریر ترکه
مدت زمان انجام این فرآیند بسته به تعداد وراث، نوع اموال و همکاری طرفین متفاوت است، اما معمولاً بین ۲ تا ۶ هفته زمان میبرد.
💰 هزینه تحریر ترکه
تحریر ترکه از دعاوی غیرمالی محسوب میشود و هزینه دادرسی آن مبلغی اندک است.
در صورت لزوم به کارشناسی یا بازدید از اموال، هزینه کارشناسی جداگانه محاسبه میگردد.
📚 جمعبندی
تحریر ترکه اقدامی قانونی برای حفظ اموال متوفی و تعیین دقیق داراییها و بدهیها پیش از تقسیم ارث است.
هر یک از وراث یا طلبکاران متوفی میتوانند با ارائه درخواست به شورای حل اختلاف یا دادگاه محل اقامت متوفی، تقاضای تحریر ترکه کنند.
تحریر ترکه از بروز بسیاری از اختلافات خانوادگی و مالی جلوگیری کرده و زمینه را برای تقسیم عادلانه ارث فراهم میسازد.
